અરીસાની પેલે પાર...
ભાગ – ૭ : ભૂતકાળનો પડછાયો
અરીસાના એક પછી એક કાચના ટુકડા સુનૈનાના જીવનના નવા અધ્યાયો ખોલી રહ્યા હતા...
એક દિવસ...સુનૈના એકલી શોપિંગ કરવા મોલમાં ગઈ હતી.
વર્ષો પછી...અચાનક તેની નજર સામે ઊભેલા એક ચહેરા પર પડી.
તે થોડી ક્ષણ માટે સ્થિર થઈ ગઈ. સૂરજ...!
તેનો કોલેજનો પ્રથમ પ્રેમ.
સુનૈના તેને જોઈને માત્ર જોતી જ રહી ગઈ.
સૂરજે પણ તેને તરત ઓળખી લીધી.
તે તેની તરફ આગળ વધ્યો.
"સુનૈના...?"
સુનૈના જાણે અચાનક ભૂતકાળમાંથી વર્તમાનમાં આવી ગઈ હોય તેમ ચમકી.
"હા..."
બંને એકબીજાને થોડા ક્ષણો સુધી ચૂપચાપ જોતા રહ્યા.
પછી વર્ષો પછી મળેલા બે જૂના મિત્રો વચ્ચે વાતો શરૂ થઈ.
"ક્યાં હતી આટલા વર્ષો?"
"શું કરે છે?"
"લગ્નજીવન કેવું ચાલી રહ્યું છે?"
"બાળકો છે?"
"જીવન કેવું છે?"
સૂરજ એક પછી એક સવાલ પૂછતો રહ્યો અને સુનૈના તેના દરેક સવાલનો જવાબ હસતાં હસતાં આપતી રહી.
વાતો કરતાં કરતાં સમય ક્યારે પસાર થઈ ગયો, બંનેને ખ્યાલ જ ન રહ્યો.
સૂરજ સુનૈનાની વાતો શાંતિથી સાંભળી રહ્યો હતો.
પરંતુ તે માત્ર તેની વાતો જ નહોતો સાંભળી રહ્યો...
તે તેની આંખોમાં છુપાયેલું દર્દ પણ વાંચી રહ્યો હતો.
કારણ કે જે સ્ત્રી ખૂબ હસતી હોય છે, તે હંમેશા અંદરથી ખુશ હોય એવું જરૂરી નથી.
ક્યારેક તો સૌથી વધુ હસતી સ્ત્રી જ અંદરથી સૌથી વધુ તૂટી ગયેલી હોય છે.
આ વાતનો અંદાજ સૂરજને હતો.
કારણ કે તેની પોતાની માતા પણ આવી જ એક પરિસ્થિતિમાંથી પસાર થઈ ચૂકી હતી.
એટલે કદાચ સુનૈનાના શબ્દો કરતાં તેની આંખો સૂરજને વધારે કંઈક કહી રહી હતી.
સૂરજ ચૂપચાપ તેની વાતો સાંભળતો રહ્યો.
થોડી વાર પછી સુનૈનાએ પોતાના હાથની ચપટી વગાડી.
"સૂરજ!"
સૂરજ જાણે કોઈ ઊંડા વિચારમાંથી અચાનક બહાર આવ્યો હોય તેમ ઝબકીને તેની તરફ જોવા લાગ્યો.
"શું થયું?"
"ક્યાં ખોવાઈ ગયો હતો?"
સૂરજ હળવું સ્મિત કરી ઊભો થયો.
"હાથમાં ની ઘડિયાળ માં સમય જોતા સૂરજે કહ્યું, કે અત્યારે મારે એક મીટિંગ છે. તને મળીને ખરેખર બહુ સારું લાગ્યું. હવે આપણે મળતા રહીશું."
બંનેએ હાથ મિલાવ્યો.
સૂરજ ત્યાંથી આગળ વધ્યો.
થોડું દૂર જઈને તેણે પાછળ ફરીને જોયું.
સુનૈના હજુ પણ ત્યાં જ ઊભી હતી અને તેને જતાં જોઈ રહી હતી.
સૂરજ ફરી પાછો તેની પાસે આવ્યો.
"સોરી... તારો નંબર તો લીધો જ નથી. આપશે?"
સુનૈનાના ચહેરા પર સ્મિત આવી ગયું.
"હા, કેમ નહીં?"
સૂરજે તેનો નંબર પોતાના ફોનમાં સેવ કર્યો.
"હવે આપણે મળતા રહીશું."
આ શબ્દો સાંભળતાં જ સુનૈનાના ચહેરા પર જાણે વર્ષો પછી કોઈ જાદુઈ સ્મિત પાછું ફર્યું.
બંને પોતાના રસ્તે ચાલ્યા ગયા.
પરંતુ આ મુલાકાત માત્ર એક જૂના મિત્ર સાથેની મુલાકાત નહોતી.
સુનૈનાના મનમાં વર્ષો પછી કંઈક હલ્યું હતું.
ઘરે પાછા ફરતાં રસ્તામાં સુનૈના વિચારતી હતી—
"સૂરજે મારા જીવનની કેટલી બધી વાતો જાણી લીધી... અને મેં તેના વિશે કંઈ પૂછ્યું જ નહીં!"
પછી પોતાને જ હળવું હસતાં બોલી—
"હું પણ કેટલી બુદ્ધુ છું! બોલતી જ રહી ગઈ. હવે તો તેનો નંબર મારી પાસે છે... ફોન કરીને તેની વાતો જાણી લઈશ."
આ વિચારોમાં ખોવાયેલી સુનૈના ઘરે પહોંચી.
આજે તેનો દિયર પણ ઓફિસમાંથી થોડો વહેલો ઘરે આવી ગયો હતો.
તે સોફા પર બેઠો હતો.
સુનૈનાને ઘરમાં પ્રવેશતાં જોઈને તેણે તરત જ પૂછ્યું—
"શું વાત છે, ભાભી? આજે તો તમે બહુ ખુશ દેખાઈ રહ્યા છો! શું વિચારી રહ્યા છો?"
સુનૈના કંઈ છુપાવી શકી નહીં.
તેણે પોતાના દિયરને સૂરજ સાથે થયેલી આખી મુલાકાતની વાત કહી.
દિયર તેની વાત સાંભળતો રહ્યો.
સુનૈનાની વાત કરતાં વધારે તેની આંખોમાં દેખાતી ચમક તેને દેખાઈ રહી હતી.
તેને મનમાં જ વિચાર્યું—
"ચાલો... કોઈક બહાને ભાભી આજે દિલથી તો ખુશ થયાં."
સુનૈના ઝડપથી પોતાના રૂમમાં ગઈ.
અને સીધી અરીસા સામે ઊભી રહી.
તેણે પોતાને ઉપરથી નીચે સુધી જોયું.
થોડી ક્ષણમાં જ તેના ચહેરા પરનું સ્મિત થોડું ફિક્કું પડી ગયું.
"ઉફ્ફ... હું કેવી થઈ ગઈ છું!"
તે પોતાના વાળ તરફ જોઈને બોલી—
"વાળ કલર કરાવવાના બાકી છે..."
પછી ભમર તરફ જોઈ—
"આઈબ્રોઝ પણ કરાવવી પડશે."
પોતાના કપડાં તરફ જોઈને બોલી—
"મારા કપડાં પણ કેવા છે આજે!"
પછી ચહેરા પર નજર પડી.
"આંખોની નીચે તો કાળા કુંડાળા પણ પડી ગયા છે."
તેણે કબાટમાંથી ગોગલ્સ કાઢીને આંખો પર લગાવ્યા અને અરીસામાં પોતાને જોઈને હસતાં બોલી—
"હવે કંઈક બરાબર લાગે છે!"
ત્યારે અરીસાની સામે ઊભેલી નૈના જાણે ફરી જીવંત થઈ.
"આજે શું વાત છે, સુનૈના? બહુ ખુશ દેખાય છે તું! તારી આંખોમાં તો ગજબની ચમક છે."
સુનૈનાએ સૂરજ સાથે થયેલી આખી મુલાકાત નૈનાને કહી.
નૈના હસીને બોલી—
"વાહ... સરસ!"
પછી થોડી ક્ષણ સુનૈનાને જોઈને બોલી—
"અને આજે આવી જ હસતી રહેજે. તું હસે છે ત્યારે બહુ સારી લાગે છે."
સુનૈના હળવું સ્મિત કરી રહી હતી.
નૈના ધીમેથી બોલી—
"દરેક સ્ત્રી હસે છે, સુનૈના...
પણ દરેક વખતે એ દિલથી હસતી હોય એવું નથી.
ક્યારેક તો હસતાં હસતાં તેની આંખોમાંથી ક્યારે દર્દનાં આંસુ બહાર આવી જાય છે, એની એને પોતાને પણ ખબર નથી પડતી.
એટલે જ કદાચ એક સ્ત્રી બધાની સામે હસતા પહેલાં અને દિલ ખોલીને વાત કરતાં પહેલાં દસ વાર વિચારે છે."
સુનૈના ચૂપ રહી.
કદાચ નૈનાની વાતમાં તેને પોતાનું જ પ્રતિબિંબ દેખાતું હતું.
બીજી તરફ...
સૂરજ સમજી ગયો હતો કે સુનૈનાના ચહેરા પાછળ કોઈક ઊંડું દર્દ છુપાયેલું છે.
થોડા દિવસો પછી સૂરજે તેનો સંપર્ક કર્યો.
"આટલા વર્ષો પછી મળ્યા છીએ... ક્યારેક ફરી મળીશું."
સુનૈનાએ પણ કદાચ જૂના મિત્ર સાથેની વાતચીતમાં કંઈ ખોટું જોયું નહીં.
બંને એકાદ વાર મળ્યા.
પરંતુ એક દિવસ...
સુનૈનાના પતિએ બંનેને સાથે કોફી શોપ માં જોઈ લીધા.
ત્યારે તેમણે કંઈ કહ્યું નહીં.
પરંતુ ઘરે આવ્યા પછી સવાલો શરૂ થયા.
"આજે તું કોની સાથે હતી?"
"આજકાલ વારંવાર ક્યાં જાય છે?"
"તારા મોઢા પર કંઈક અલગ જ દેખાય છે... શું ચાલી રહ્યું છે?"
સુનૈનાને આ વાત સાંભળીને મોટો આઘાત લાગ્યો.
જે સ્ત્રી વર્ષોથી પોતાના પતિની દરેક વાત સમજતી રહી હતી...
એના પતિને આજે તેના પર વિશ્વાસ નહોતો.
સુનૈનાએ શાંતિથી કહ્યું—
"એ મારો કોલેજનો મિત્ર છે. ઘણા વર્ષો પછી મળ્યો હતો. બસ એટલી જ વાત છે."
પતિએ તરત જવાબ આપ્યો—
"આ વાત તો આપણે પહેલાં પણ કરી છે, સુનૈના. તું ભૂલી ગઈ લાગે છે."
સુનૈના આશ્ચર્યથી તેમની સામે જોઈ રહી.
"પણ તમે મને ક્યારે એની સાથે વાત કરતાં જોઈ?"
"વાત કરી પણ હોય... તો હવે એને મળવાની જરૂર શું હતી?"
સુનૈના ચૂપ રહી.
પતિ આગળ બોલ્યા—
"હું જોઈ રહ્યો છું... આજકાલ તારું ધ્યાન ભટકે છે. બાળકો તરફ પણ તારું ધ્યાન નથી. મોન્ટુના આ વર્ષે પરીક્ષામાં માર્ક્સ પણ કેટલા ઓછા આવ્યા છે... હવે મને સમજાય છે કે કેમ."
આ શબ્દો સુનૈનાના હૃદયમાં સીધા વાગ્યા.
તેને અંદાજ પણ નહોતો કે એક જૂના મિત્ર સાથેની સામાન્ય મુલાકાતની વાત આટલી મોટી બની જશે.
તે ફરી ચૂપ થઈ ગઈ.
અને આ વખતે તેણે સૂરજની યાદોને પોતાના દિલમાં પાછી દબાવી દીધી.
વાત માત્ર બંને વચ્ચે જ ન રહી.
ધીમે ધીમે ઘરમાં પણ વાત પહોંચી ગઈ.
સુનૈનાને ખૂબ દુઃખ થયું.
તેના મનમાં પહેલી વાર એક પ્રશ્ન ઊભો થયો—
"જો હું મારા એક જૂના મિત્ર સાથે બે વાર વાત કરું તો મને આટલા બધા પ્રશ્નો પૂછાય છે... તો પછી વર્ષોથી તારા જીવનમાં ચાલી રહેલા એ અજાણ્યા સંબંધ વિશે મેં ક્યારેય પ્રશ્ન કેમ ન પૂછ્યો?"
પરંતુ આ પ્રશ્ન તેણે પોતાના મનમાં જ રાખ્યો.
તે બોલી નહીં.
કારણ કે વર્ષોની આદતે તેને શીખવી દીધું હતું—
ઘર બચાવવા માટે ઘણી વખત પોતાના સવાલોને જ મારી નાખવા પડે છે.
તેના દિયર અને દેરાણીએ તેને સમજાવ્યું.
"ભાભી, તમે ખોટા નથી. તમે માત્ર એક મિત્ર સાથે વાત કરી છે. હવે દરેક વાત માટે પોતાને જ જવાબદાર માનવાનું બંધ કરો."
આ શબ્દોએ સુનૈનાના મનમાં કંઈક હલાવી નાખ્યું.
પરંતુ હજુ પણ તે પોતાના પતિ સામે ઊભી રહીને પોતાના હક માટે બોલવા તૈયાર નહોતી.
થોડા દિવસો સુધી પતિ-પત્ની વચ્ચે વાતચીત લગભગ બંધ રહી.
સુનૈના ફરી એકલી પડી ગઈ.
સુનૈના એ એક વાર સૂરજ ને ફોન કરી કહી દીધું, કે આ જન્મમાં આપણી મુલાકાત અહીં જ પૂરી થાય છે, મારી વાતો તો મેં તને કહી દીધી, પણ તારી વાતો હજી સાંભળવાની બાકી છે, અધૂરી રહી ગયેલી એ મનની વાતો ફરી કોઈક વાર કરી લઈશું, અત્યારે આપણે બે એકબીજા થી દૂર રહીએ, તેમાં જ સમજદારી છે.
સુનૈના આટલું બોલી ફોન મૂકી દે છે અને સૂરજ બધી વાત સમજી જાય છે. સૂરજ ત્યાર પછી કયારેય સુનૈનાને ફોન પણ નથી કરતો કે નથી એને મળવાની કોશિશ કરતો.
ત્યાર પછીના બધા દિવસો સુનૈના માટે બઉ કઠીન રહ્યાં. કોઈક વાર તો સુનૈનાને એનું જ ઘર અને એના આ બધા સંબંધોને છોડીને ચાલ્યા જવાનું મન થતું, પણ પછી એને વિચાર આવતો કે એ પોતાના પતિનું ઘર છોડીને જાય તો ક્યાં જાય ? કરે તો શું કરે ?
અને ઘણી વાર સ્ત્રીઓને આજ સવાલ સતાવતો હોય છે, કે એ પોતાના પતિ નું ઘર છોડીને જવા માંગે તો ક્યાં જાય?
શું કરે?
સમાજ શું કહેશે?
બાળકો શું વિચારશે?
બાળકો પિતા સાથે રહેશે કે માતા સાથે?
અને જો બાળકો માતાને પસંદ કરે તો શું પતિને એવું નહીં લાગે કે પત્નીએ જ બાળકોને એની વિરુદ્ધ કર્યા છે?
જ્યારે હકીકત ઘણી વાર એ હોય છે કે—
પોતાના પિતાનું એમની માઁ સાથેનું વર્તન જ બાળકોને એમના પિતાથી દૂર કરી દે છે અને આ વાતનું એક પિતાને જરા પણ ધ્યાન રહેતું જ નથી.
જ્યારે સત્ય એ હોય છે, કે એક પત્ની પોતાના પતિની ફરિયાદ પોતાના બાળકો સામે ક્યારેય નથી કરતી. એ તો બાળકોના મનમાં પિતાની છબી જાળવી રાખવા માટે પોતાનું દુઃખ પણ છુપાવી લે છે.
કારણ કે સ્ત્રી માટે સંબંધ તોડવો એટલો સરળ નથી. એ સંબંધ તોડતાં પેહલા હંમેશા બધાં વિષે વિચારે છે.
એક રાત્રે તે ફરી અરીસા સામે ઊભી રહી.
તૂટેલા કાચના ટુકડામાં પોતાનું પ્રતિબિંબ જોઈને ધીમેથી બોલી—
"નૈના... મેં એવું શું કર્યું છે કે મને મારા જ જીવનમાં પોતાને સમજાવવું પડે છે?"
નૈના ચૂપ રહી.
કદાચ તેની પાસે પણ કોઈ જવાબ નહોતો.
થોડા મહિના પછી સંબંધો ફરી સામાન્ય થવા લાગ્યા.
વાતચીત શરૂ થઈ.
ઘરમાં બધું ફરી પહેલાંની જેમ ચાલવા લાગ્યું.
પણ...
જે તિરાડ સંબંધોમાં પડી ગઈ હતી, તે પૂરેપૂરી ભરાઈ નહોતી.
પહેલાં જેવો પ્રેમ હવે નહોતો.
બંને પોતપોતાની દુનિયામાં વ્યસ્ત રહેતા.
પતિ પોતાના કામમાં...
સુનૈના ઘર અને બાળકોમાં...
એક જ છત નીચે રહેતા હોવા છતાં બંને જાણે કોઈ અજનબીની જેમ રહેતા હતા. બંનેની જિંદગી જાણે અલગ અલગ રસ્તે ચાલી રહી હતી.
આ બધું જીવનમાં ચાલતું હોય છે, ત્યારે કદાચ સ્વાભાવિક જ દરેક સ્ત્રીને એવો ડર સતાવતો હોય છે, કે મારો પતિ મને છોડી તો ના દે ને ? મારી કોઈ નાની ભૂલમાં મને ઘરમાં થી કાઢી તો ના મુકે ને ? અને આજ ડર સાથે સુનૈનાનો પણ સામનો થાય છે. અને પછી એ પોતાનું જીવન પૂરેપૂરું પોતાના ઘર અને પરિવાર અને પતિને સમર્પિત કરી દે છે, એના કોઈ નિર્ણયો એના હોતા જ નથી, એની વાતોનું કોઈ મહત્વ રેહતું જ નથી. અને બસ એ એક ડર સાથે જીવન જીવતી રહે છે.
અને કદાચ આ માત્ર સુનૈનાની કહાની નથી.
આ તો એવી અસંખ્ય સ્ત્રીઓની કહાની છે, જેઓ ઘર સાચવતાં સાચવતાં પોતાની જાતને ક્યાંક પાછળ મૂકી દે છે.
બાળકો મોટા થાય છે...
જવાબદારીઓ બદલાય છે...
પણ સ્ત્રીને ક્યારેક પોતાના માટે વિચારવાનો સમય પણ નથી હોતો.
અને જ્યારે ક્યારેક તે પોતાના માટે એક નાનું પગલું ભરે...
ત્યારે તેને સ્વાર્થી, જીદ્દી અથવા "સામે બોલતી સ્ત્રી" કહીને ચૂપ કરાવી દેવામાં આવે છે.
સુનૈના પણ વર્ષોથી ચૂપ હતી.
પણ એ દિવસે અરીસાની સામે ઊભી રહીને પહેલી વાર તેની આંખોમાં એક અલગ જ પ્રશ્ન હતો.
તેણે તૂટેલા કાચના ટુકડામાં પોતાનું પ્રતિબિંબ જોયું.
આંખોમાં આંસુ હતાં.
હોઠ પર એક નાનું, થાકેલું સ્મિત હતું.
તે ધીમેથી બોલી—
"કાશ... મેં નૈનાની વાતો પહેલેથી માની લીધી હોત... તો કદાચ આજે મારે આ બધું સહન ન કરવું પડત.
કદાચ હું પણ મારી રીતે જીવી શકી હોત..."
થોડી ક્ષણ તે કાચના ટુકડાને જોતાં રહી.
પછી આંખોમાં ભરાયેલા આંસુઓ લૂછીને ધીમેથી બોલી—
"પણ હવે શું...?
હવે તો જે છે, તેને સ્વીકારીને જ જીવવાનું છે."
તેણે કાચનો એ ટુકડો ધીમેથી નીચે મૂકી દીધો.
બાજુમાં પડેલા બીજા કાચના ટુકડા પર તેની નજર પડી.
સુનૈનાએ એ કાચનો ટુકડો હાથમાં લીધો.
તેની નજર એમાં પડી...
ફરી એક વાર સમયના પડદા ધીમે ધીમે ખૂલવા લાગ્યા...
સુનૈનાના જીવનનું એક વધુ પાનું તેની આંખો સામે જીવંત થવા લાગ્યું.
ક્રમશઃ...
Comments
Post a Comment