અરીસાની પેલે પાર…
ભાગ – ૧૦ : હવે જ્યારે હું મને મળી
સમય કોઈની રાહ જોતો નથી.
બાળકોનાં લગ્ન થઈ ગયા.
ઘરમાં જે હાસ્ય અને દોડધામ હતી, એ ધીમે ધીમે ઓછી થવા લાગી.
જે રૂમો ક્યારેક બાળકોના અવાજોથી ગુંજતા હતા, એ રૂમોમાં હવે શાંતિ રહેવા લાગી.
દીકરો પોતાના પરિવાર સાથે જીવનમાં આગળ વધી ગયો હતો.
સુનૈના હવે સાસુ બની ગઈ હતી.
પછી...
સમયે તેને દાદી પણ બનાવી.
બાળકો મોટા થતાં ગયા.
પૌત્રો તેની આસપાસ રમવા લાગ્યા.
ઘર ફરી એક વાર હાસ્યથી ભરાયું.
સુનૈના ક્યારેક પૌત્રને ખોળામાં લઈને બેસતી અને વિચારતી—
“હું ક્યાંથી ક્યાં આવી પહોંચી...”
દીકરી બની...
વહુ બની...
પત્ની બની...
મા બની...
સાસુ બની...
અને હવે...
દાદી.
જીવનના દરેક સંબંધે તેની પાસેથી કંઈક માંગ્યું હતું.
અને સુનૈનાએ દરેક સંબંધને પોતાનું બધું આપ્યું હતું.
દિવસો પસાર થતા ગયા.
વર્ષો વીતી ગયા.
અને એક દિવસ...
સુનૈના સાઠ વર્ષની થઈ.
સાઠ વર્ષ.
આંકડો નાનો નહોતો.
પણ જ્યારે તે પાછું વળીને જોતી, ત્યારે લાગતું કે જાણે આ બધું ગઈકાલની જ વાત હોય.
એક સાંજે તે પોતાના રૂમમાં એકલી બેઠી હતી.
ઘરમાં બધાં પોતપોતાના કામમાં વ્યસ્ત હતા.
બહારથી પૌત્રોના હસવાનો અવાજ આવતો હતો.
સુનૈના ધીમેથી ઊભી થઈ.
તેની નજર સામે અરીસો હતો.
તે અરીસાની સામે જઈને ઊભી રહી.
વાળમાં ચાંદી ઊતરી આવી હતી.
ચહેરા પર સમયની કરચલીઓ સ્પષ્ટ દેખાતી હતી.
આંખોની નીચે વર્ષોની થાકની રેખાઓ હતી.
હાથની ચામડી પર ઉંમરની નિશાનીઓ દેખાતી હતી.
તે લાંબા સમય સુધી પોતાની જાતને જોતી રહી.
પછી ધીમેથી બોલી—
“આ... હું છું?”
કોઈ જવાબ ન આવ્યો.
તે હળવું હસી.
“આટલા વર્ષો... આટલી ઝડપથી પસાર થઈ ગયા?”
તેની આંખો સામે એક પછી એક દૃશ્યો આવવા લાગ્યાં.
નાનું ઘર...
મમ્મી-પપ્પા...
બાળપણ...
ડર...
કિશોરાવસ્થા...
પહેલી લાગણી...
અધૂરો પ્રેમ...
લગ્ન...
નવી વહુ...
સાસરી...
પતિ...
માતૃત્વ...
બાળકો...
જવાબદારીઓ...
દુઃખ...
સમાધાન...
અને પછી...
બાળકોનાં લગ્ન.
સાસુ બનવું.
દાદી બનવું.
બધું જાણે એક પછી એક ફિલ્મની જેમ તેની આંખો સામે પસાર થતું ગયું.
સુનૈનાએ અરીસા પર ધીમેથી હાથ ફેરવ્યો.
અને અચાનક તેને લાગ્યું...
અરીસામાં ફરી નૈના ઊભી છે.
એ જ આંખો.
એ જ ચહેરો.
એ જ શાંત સ્મિત.
નૈના બોલી—
“સુનૈના... આજે પહેલી વાર તું તારી જાતને જોઈ રહી છે.”
સુનૈનાની આંખોમાં આંસુ આવી ગયા.
“હા...”
થોડી ક્ષણ ચૂપ રહી.
પછી બોલી—
“કદાચ આખી જિંદગી બધાને જોવામાં જ વીતી ગઈ.”
“મારી ઇચ્છાઓ શું હતી...
મારા સપનાઓ શું હતા...
મને શું ગમતું હતું...
મારે શું કરવું હતું...
મેં ક્યારેય વિચાર્યું જ નહીં.”
નૈના હળવેથી બોલી—
“તો આજે વિચાર.”
સુનૈના ચમકી.
“આજે?”
“હા... આજે.”
“પણ હવે શું બાકી છે, નૈના?”
નૈનાએ સ્મિત કરીને પૂછ્યું—
“તું જીવતી નથી?”
સુનૈના ચૂપ રહી.
“તો પછી શું બાકી નથી?”
સુનૈનાની આંખોમાંથી આંસુ વહેવા લાગ્યા.
“જિંદગી પૂરી થવા આવી... પણ હું મારી સાથે જીવવાનું શીખી જ ન શકી.”
નૈના ધીમેથી બોલી—
“તો હવે શીખી જા.”
સુનૈનાએ અરીસામાં પોતાની આંખોમાં જોયું.
અને પહેલી વાર...
તેને પોતાના ચહેરા પર માત્ર ઉંમર દેખાઈ નહીં.
તેને એક આખી સ્ત્રી દેખાઈ.
એ સ્ત્રી...
જે બાળપણથી લડી હતી.
જે કેટલીય વાર તૂટી હતી.
પણ દરેક વખતે ઊભી થઈ હતી.
જે પોતાના માટે કદાચ બહુ ઓછું જીવી હતી...
પણ પોતાના પરિવારને જીવન આપ્યું હતું.
જેને ઘણી વાર પ્રેમ જોઈએ હતો...
પણ તેણે પ્રેમ આપવાનું ક્યારેય બંધ કર્યું નહોતું.
જેને સમજણ જોઈએ હતી...
પણ તેણે બીજાને સમજવાનું ક્યારેય છોડ્યું નહોતું.
સુનૈના ધીમેથી બોલી—
“નૈના... મેં આખી જિંદગી બધાના માટે જીવી.”
“હા.”
“પણ મારી પોતાની જિંદગી ક્યાં હતી?”
નૈના હળવેથી હસી.
“જે ક્ષણે તું આ પ્રશ્ન પૂછ્યો... એ જ ક્ષણે તારી પોતાની જિંદગી શરૂ થઈ.”
સુનૈના થોડા સમય સુધી મૌન રહી.
પછી અરીસામાં પોતાને જોઈને બોલી—
“મને લાગે છે... હવે થોડું મારા માટે પણ જીવવું જોઈએ.”
નૈના કંઈ બોલી નહીં.
સુનૈના આગળ બોલી—
“બીજાઓ માટે તો આખી જિંદગી જીવી લીધી.”
હળવું સ્મિત તેના ચહેરા પર આવ્યું.
“હવે થોડું મારા માટે પણ જીવી લઈશ.”
એણે રૂમની બારી ખોલી.
સાંજનો ઠંડો પવન અંદર આવ્યો.
પડદો હળવેથી હલ્યો.
બહાર આકાશમાં સૂરજ ડૂબી રહ્યો હતો.
પણ સુનૈનાને એ સાંજ નહોતી લાગતી.
એને લાગતું હતું...
જાણે તેના જીવનમાં એક નવી સવાર થઈ રહી હતી.
તે ફરી અરીસા સામે ગઈ.
આ વખતે અરીસામાં નૈના નહોતી.
માત્ર સુનૈના હતી.
સુનૈના થોડી ક્ષણ પોતાની જાતને જોતી રહી.
પછી ધીમેથી બોલી—
“નૈના...”
કોઈ જવાબ ન આવ્યો.
તે હસીને બોલી—
“તું ક્યાં ગઈ?”
થોડા સમય પછી તેના પોતાના જ પ્રતિબિંબે જાણે જવાબ આપ્યો—
“હું ક્યાંય ગઈ નથી, સુનૈના.”
સુનૈના સ્થિર થઈ ગઈ.
“હું તો હંમેશાં તારી અંદર જ હતી.”
તેની આંખો ભીની થઈ ગઈ.
અને અચાનક...
તેને સમજાયું.
નૈના કોઈ બીજી સ્ત્રી નહોતી.
નૈના કોઈ અરીસામાં રહેતી છબી નહોતી.
નૈના તો...
તેની પોતાની અંદરનો અવાજ હતી.
તેની પોતાની ઈચ્છાઓ હતી.
તેનો આત્મવિશ્વાસ હતો.
તેની અધૂરી વાતો હતી.
તેનું દબાયેલું બાળપણ હતું.
તેની પોતાની ઓળખ હતી.
અને જ્યારે જ્યારે દુનિયાએ સુનૈનાને ચૂપ કરી હતી...
ત્યારે નૈનાએ તેની અંદરથી તેને બોલાવવાનો પ્રયત્ન કર્યો હતો.
“સુનૈના... તું ક્યાં છે?”
આજે પહેલી વાર...
સુનૈનાને એ અવાજ સ્પષ્ટ સંભળાયો.
તેણે અરીસા પર હાથ મૂક્યો.
આંખો બંધ કરી.
અને ધીમેથી બોલી—
“નૈના... હવે હું અહીં છું.”
અરીસાની સામે ઊભેલી સાઠ વર્ષની સુનૈનાના ચહેરા પર એક એવું સ્મિત હતું...
જે કદાચ આખી જિંદગીમાં પહેલી વાર માત્ર એના માટે હતું.
એ સ્મિતમાં કોઈ ફરજ નહોતી.
કોઈ અપેક્ષા નહોતી.
કોઈ ફરિયાદ નહોતી.
માત્ર સ્વીકાર હતો.
પોતાનો.
પોતાની જિંદગીનો.
પોતાની ભૂલોનો.
પોતાના દુઃખોનો.
અને સૌથી વધારે...
પોતાની જાતનો.
સુનૈનાએ અરીસામાં પોતાને છેલ્લી વાર જોયું.
અને મનમાં કહ્યું—
“હું કોઈની દીકરી છું...
કોઈની પત્ની છું...
કોઈની વહુ છું...
કોઈની મા છું...
કોઈની સાસુ છું...
કોઈની દાદી છું...
પણ આ બધાથી પહેલાં...
હું સુનૈના છું.
અને હવે...
હું મારી પણ છું.”
બહારથી પૌત્રનો અવાજ આવ્યો—
“દાદી... ક્યાં છો?”
સુનૈનાના ચહેરા પર ફરી એ જ હળવું સ્મિત આવ્યું.
તે બારીમાંથી બહાર જોઈને બોલી—
“આવી બેટા...”
તે દરવાજા તરફ આગળ વધી.
એક ક્ષણ માટે ફરી પાછી વળી.
અરીસામાં પોતાની જાતને જોઈ.
અને જાણે નૈના સાથે છેલ્લી વાર વાત કરી—
“ચાલ... હવે સાથે જીવીએ.”
આ વખતે...
અરીસામાંથી કોઈ જવાબ આવ્યો નહીં.
જરૂર પણ નહોતી.
કારણ કે...
હવે સુનૈનાને પોતાની સાથે વાત કરવા માટે અરીસાની જરૂર નહોતી.
તે પોતાની જાતને ઓળખી ગઈ હતી.
અને કદાચ...
આ જ હતી અરીસાની પેલે પારની સાચી સુનૈના.
Comments
Post a Comment