અરીસાની પેલે પાર...
ભાગ – ૮ : અંદરનું વાવાઝોડું
અરીસાના એક પછી એક કાચના ટુકડા સુનૈનાના જીવનના નવા અધ્યાયો ખોલી રહ્યા હતા...
સુનૈનાએ બાજુમાં પડેલો અરીસાનો બીજો કાચનો ટુકડો હાથમાં લીધો.
અને
ફરી એક વાર સમયના પડદા ધીમે ધીમે ખૂલવા લાગ્યા.
આ વખતે સુનૈના પોતાના જીવનના એવા તબક્કામાં પ્રવેશી રહી હતી, જ્યાં બહારથી બધું સામાન્ય દેખાતું હતું...
પણ અંદર કંઈક સતત વાવાઝોડું મચાવી રહ્યું હતું.
સુનૈના હવે પિસ્તાળીસ વર્ષની થઈ ગઈ હતી.
બાળકો હવે મોટા થઈ રહ્યા હતા.
ઘરની જવાબદારીઓમાં પણ ધીમે ધીમે ફેરફાર આવી રહ્યો હતો.
પરંતુ સુનૈનાના શરીરમાં એક નવો જ બદલાવ શરૂ થયો હતો.
ક્યારેક અચાનક તેના શરીરમાં ગરમી વધી જતી.
ક્યારેક રાત્રે ઊંઘમાંથી અચાનક જાગી જતી અને આખું શરીર પરસેવાથી ભીનું થઈ ગયું હોય.
ક્યારેક માથું દુખતું...
ક્યારેક કમર અને સાંધાઓમાં અજાણ્યો દુખાવો રહેતો.
ક્યારેક આખો દિવસ શરીરમાં થાક જ થાક લાગતો.
અને સૌથી વધારે મુશ્કેલી તો તેના મનની હતી.
નાની નાની વાતોમાં ચીડ આવી જતી.
ક્યારેક કોઈ કારણ વગર આંખોમાં આંસુ આવી જતા.
ક્યારેક આખો દિવસ કોઈની સાથે વાત કરવાનું મન ન થતું.
અને ક્યારેક તો પોતાને જ સમજાતું નહીં કે આખરે તેની સાથે થઈ શું રહ્યું છે.
તે ઘણી વાર અરીસા સામે ઊભી રહીને પોતાના ચહેરાને જોતી અને વિચારતી—
"આ હું જ છું ને?"
એક દિવસ તેણે પોતાના પતિને કહ્યું—
"મને થોડા સમયથી શરીરમાં કંઈક અલગ જ લાગે છે. ક્યારેક અચાનક બહુ ગરમી લાગે છે, રાત્રે ઊંઘ પણ બરાબર નથી આવતી અને આખું શરીર દુખે છે."
પતિએ તેની વાત સાંભળી.
"ડૉક્ટરને બતાવી આવ. કદાચ ઉંમરને કારણે હશે."
થોડી ક્ષણ પછી તેમણે કહ્યું—
"હું તારી સાથે ડૉક્ટર પાસે આવીશ."
સુનૈનાને અંદરથી સારું લાગ્યું.
કદાચ તેને લાગ્યું કે પતિ તેની તકલીફને સમજવાનો પ્રયત્ન કરી રહ્યા છે.
પરંતુ જે દિવસે ડૉક્ટર પાસે જવાનું હતું, એ દિવસે પતિની ઓફિસમાં એક અગત્યની મીટિંગ આવી ગઈ.
"સુનૈના, આજે તું એકલી જઈ શકે? મારે ઓફિસમાં બહુ જરૂરી કામ છે. હું તારી સાથે આવવાનો હતો, પણ હવે શક્ય નથી."
સુનૈનાએ હળવું સ્મિત કરીને કહ્યું—
"હા... તમે કામ કરો. હું જઈ આવીશ."
પરંતુ અંદરથી તેને થોડું ખાલી લાગ્યું.
ડૉક્ટરની કેબિનમાં તે એકલી બેઠી હતી.
ડૉક્ટરે તેની વાત ધ્યાનથી સાંભળી.
કેટલાક સવાલો પૂછ્યા અને પછી સમજાવ્યું—
"તમારી ઉંમરે શરીરમાં હોર્મોનલ ફેરફારો થવા લાગે છે. આ મેનોપોઝ તરફ જતો સ્વાભાવિક તબક્કો હોઈ શકે છે. આ દરમિયાન શરીર અને મનમાં ઘણા ફેરફારો અનુભવાઈ શકે છે."
ડૉક્ટરે તેને જરૂરી તપાસો અને દવાઓ લખી આપી.
"ચિંતા કરવાની જરૂર નથી. પોતાના શરીરને થોડો સમય આપજો. પૂરતો આરામ, યોગ્ય ખોરાક અને નિયમિત કાળજી રાખશો તો ઘણી તકલીફમાં રાહત મળશે."
સુનૈનાએ ચિઠ્ઠી હાથમાં લીધી અને ડૉક્ટરની કેબિનમાંથી બહાર આવી.
રસ્તામાં અચાનક તેના મનમાં એક વિચાર આવ્યો—
"ડૉક્ટરે તો મારી વાત સાંભળવા માટે સમય કાઢ્યો... પણ મારા પોતાના ઘરમાં કોઈને મારી અંદર શું ચાલી રહ્યું છે એ સમજવાનો સમય ક્યાં છે?"
પછી તરત જ તેણે પોતાના મનને સમજાવ્યું—
"એમ પણ પતિ શું કરે ? એમના પર પણ તો કામની જવાબદારી છે. દરેક વખતે મારી સાથે બેસી શકે એવું થોડું છે ?"
સુનૈના વર્ષોથી પોતાના પતિની મજબૂરી સમજતી આવી હતી.
પરંતુ પોતાની તકલીફને સમજવાનો સમય તેણે પોતાને ક્યારેય આપ્યો જ નહોતો.
ઘરે આવીને સુનૈનાએ દવાઓ કબાટમાં મૂકી દીધી.
રાત્રે સુનૈનાના પતિએ એને પૂછ્યું,
“આજે તું ડૉક્ટરને મળવા જવાની હતી ને? ડૉક્ટરે શું કહ્યું?”
આટલું સાંભળતાં જ સુનૈનાને મનમાં એક નાનકડો હાશકારો થયો—
ચાલો, એને યાદ તો છે કે આજે મારે ડૉક્ટર પાસે જવાનું હતું...
સુનૈનાએ ડૉક્ટરે કહેલી બધી વાત પોતાના પતિને કહી સંભળાવી.
એની વાત સાંભળીને પતિએ સહજતાથી કહ્યું,
“સારું, હવે દવાઓ સમયસર લઈ લે અને પોતાનું પણ ધ્યાન રાખજે. દવાઓ પૂરી થઈ જાય તો મને કહી દેજે, બીજી વાર હું જ દવા લઈ આવીશ.”
આટલું કહીને સુનૈનાના પતિએ ચાદર ઓઢી અને સૂઈ ગયા.
પણ એમના આટલા જ શબ્દોથી પણ સુનૈનાને અંદરથી ઘણું સારું લાગ્યું.
એને લાગ્યું—
મારી ફિકર તો એમને છે...
કદાચ સ્ત્રીનું મન જ એવું હોય છે.
કોઈ વ્યક્તિ બે શબ્દો પણ પ્રેમથી બોલી દે, થોડી કાળજી બતાવી દે, તો એ સ્ત્રી એની સામેની બધી ફરિયાદો, બધી નારાજગીઓ અને જૂના દુઃખો ક્ષણભરમાં ભૂલી જાય છે અને પછી ફરી એ જ વ્યક્તિને પૂરા મનથી સમર્પિત થઈ જાય છે. અને કદાચ આ જ તો સ્ત્રીના હૃદયની સૌથી મોટી નબળાઈ છે...અને કદાચ એ જ એની સૌથી મોટી તાકાત પણ છે.
દિવસો પસાર થતા ગયા.
ક્યારેક દવાથી તકલીફમાં થોડો આરામ મળતો...
અને ક્યારેક ફરી એ જ બેચેની.
પરંતુ ઘરની જવાબદારીઓ તો અટકવાની નહોતી.
સુનૈના બધું કરતી રહી.
રસોઈ...
ઘર...
બાળકો...
સગાંસંબંધીઓ...
તહેવારો....
અને વચ્ચે પોતાનું બદલાતું શરીર.
ક્યારેક તે થાકી જઈને સોફા પર બેસી જતી.
ત્યારે કોઈને કહેવાનું મન થતું—
"આજે મારાથી કંઈ નહીં થાય."
પણ હોઠ સુધી આવતા શબ્દો પાછા મનમાં જ અટકી જતા.
એક રાત્રે ફરી તેને ઊંઘ ન આવી.
તે ધીમેથી ઊભી થઈ અને અરીસા સામે જઈને ઊભી રહી.
"નૈના..."
અરીસામાં નૈના તેને જોઈ રહી હતી.
"શું થયું, સુનૈના?"
સુનૈનાની આંખોમાં આંસુ આવી ગયા.
"મને ખબર નથી હું પોતે જ કેમ બદલાઈ ગઈ છું. ક્યારેક શરીર સાથ નથી આપતું... ક્યારેક મન. અને લોકો કહે છે કે હું પહેલાં જેવી નથી રહી."
નૈના ધીમેથી બોલી—
"તું પહેલાં જેવી રહી પણ કેવી રીતે શકે, સુનૈના?"
"તારું શરીર બદલાઈ રહ્યું છે."
"તારી ઉંમર બદલાઈ રહી છે."
"તારી જવાબદારીઓ બદલાઈ રહી છે."
"તો પછી તારા મનમાં બદલાવ આવે તો એ ખોટું કેવી રીતે?"
સુનૈના ચૂપ રહી.
થોડી ક્ષણ પછી તેના મનમાં એક જવાબ ઊઠ્યો—
"હા... હું પહેલાં જેવી નથી રહી.
પણ તમે પણ તો ક્યાં પહેલાં જેવા રહ્યા છો?"
પરંતુ એ શબ્દો તેના હોઠ સુધી આવીને અટકી ગયા.
તે ફરી ચૂપ થઈ ગઈ.
કારણ કે વર્ષોની આદતે તેને શીખવી દીધું હતું—
સંબંધો સાચવવા માટે ઘણી વખત પોતાના પ્રશ્નોને જ પોતાના મનમાં દફનાવી દેવા પડે છે.
નૈના તેની આંખોમાં જોઈને બોલી—
"સુનૈના, તું બીમાર નથી થઈ...
તું બદલાઈ રહી છે.
અને બદલાવને સમજવાની જરૂર છે, છુપાવવાની નહીં."
સુનૈનાએ પહેલી વાર પોતાના પ્રતિબિંબ સામે માથું હલાવ્યું.
પરંતુ અંદરનું વાવાઝોડું હજી શાંત થયું નહોતું.
બહાર રાત શાંત હતી...
પણ સુનૈનાના મનમાં અનેક સવાલો જાગતા હતા.
"હું હવે પહેલાં જેવી રહીશ નહીં તો શું?"
"શું મારી કિંમત પણ ઓછી થઈ જશે?"
"શું એક સ્ત્રીની સુંદરતા, એની સહનશક્તિ અને એની સેવા કરવાની ક્ષમતા સાથે જ એની ઓળખ જોડાયેલી છે?"
તેની આંખોમાંથી એક આંસુ વહી ગયું.
નૈના ચૂપ રહી.
ક્યારેક કેટલાક સવાલોના જવાબ શબ્દોમાં નથી હોતા...
સમય પોતે જ એના જવાબ આપે છે.
અને આ સમયે પણ સુનૈનાના દિયર અને દેરાણીએ એને ખૂબ સાથ આપ્યો. સુનૈનાને મેનોપોઝ વિશે સમજાવ્યું અને કહ્યું કે,
“આ બધું ફક્ત તમારી સાથે જ નથી થતું. આ ઉંમરે તમારા જેવી ઘણી સ્ત્રીઓ આ પ્રકારની સમસ્યાઓમાંથી પસાર થાય છે. એટલે તમે ચિંતા ન કરો. ક્યારેક થોડો આરામ પણ કરી લો. ક્યારેક તમને મનગમતી જગ્યાએ ફરવા જાઓ, મનગમતાં ગીતો સાંભળો... તમને સારું લાગશે.”
દેરાણીએ પ્રેમથી કહ્યું,
“ઘરના કામ તો ક્યારેય પૂરાં થવાના નથી. આજે કોઈ કામ ન થાય તો કાલે કરજો, તો પણ ચાલશે. મારા તરફથી જેટલી બને એટલી મદદ હું કરી લઈશ.”
સુનૈનની દેરાણી પણ થોડી ઉદાસી સાથે કહે છે,
“ક્યારેક બહુ દુઃખ થાય છે કે હું આખો દિવસ ACવાળી ઑફિસમાં બેસીને કામ કરું છું અને તમે આખો દિવસ ઘરના કામમાં. મને તો રવિવારે રજા પણ મળે છે, જ્યારે તમારા માટે તો જાણે દરેક વાર સરખો જ છે.”
સુનૈનાએ એના માથા પર પ્રેમથી હાથ ફેરવ્યો અને કહ્યું,
“તું કામની ચિંતા ન કર અને મારી પણ નહીં. હું ઠીક છું. તમે બંને મારા માટે આટલું વિચારો છો, મને સમજો છો... મારા માટે એટલું જ ઘણું છે. જો તમે બંને ન હોત, તો હું કેવી રીતે...?”
આટલું કહેતાં જ સુનૈનાનો અવાજ ધીમો પડી ગયો.
એણે અરીસાના કાચના ટુકડાને ધીમેથી નીચે મૂકી દીધો.
અને ફરી એક વાર પોતાના જીવનના બીજા કાચના ટુકડા તરફ જોયું.
આ વખતે એ કાચમાં દુઃખ નહીં...
દૂરથી આવતી ખુશીઓની એક ઝલક દેખાઈ રહી હતી.
ક્રમશઃ...
Comments
Post a Comment